Linux

Linux'ta Gruplar: Kullanıcıları Gruplara Ekleme ve Çıkarma

Bir önceki yazıda tek bir kullanıcının bilgilerini ve parolasını yönettik. Ama gerçek sistemlerde izinler tek tek kullanıcılara verilmez — gruplara verilir.

Devamını Oku

OpenLDAP ile Merkezi Kimlik Yönetimi

Beş sunucunuz varsa kullanıcı eklemek beş kere useradd yazmak demektir. Elli sunucuda aynı iş, birinin ayrıldığı gün elli yerden hesap silmek anlamına gelir — ve biri mutlaka atlanır. Kimliği tek bir yerde tutmanın karşılığı budur: hesap bir kez açılır, bir kez kapatılır.

Devamını Oku

Linux'da Disk Genişletme İşlemi

Sanallaştırma katmanında diski büyütmek beş saniyelik iştir: sanal diske 100 GB eklersiniz ve iş bitmiş görünür. Ama sunucuya girip df -h yazdığınızda hiçbir şeyin değişmediğini görürsünüz — disk büyümüştür, bölüm büyümemiştir; bölüm büyüse bile dosya sistemi hâlâ eski boyuttadır. Alan ancak üç katmanın üçü de büyütüldüğünde kullanılabilir hâle gelir.

Devamını Oku

Evdeki Veri Merkezi: Proxmox ile Kendi Homelab'inizi Kurun

Homelab kuran çoğu kişi işe kurmak istediği uygulamadan başlar: bir medya sunucusu, bir Nextcloud, bir oyun sunucusu. Sonra bir şey bozulur ve ortaya çıkar ki logu tutan yoktur, hangi servisin ne zaman düştüğünü kimse bilmez, IP’ler elle dağıtıldığı için de hangi makinenin ne olduğu belirsizdir.

Devamını Oku

İptables ile Ağ Güvenliği: Temel Kurulum ve Yapılandırma Rehberi

Uzaktaki bir sunucuda iptables ile ilk kuralınızı yazdığınız an, aynı zamanda kendinizi o sunucudan kilitleyebileceğiniz andır. Kural yanlış sırada eklendiğinde ya da SSH portu farkında olmadan kapatıldığında hata mesajı almazsınız — oturumunuz donar ve bir daha bağlanamazsınız.

Devamını Oku

Mailu: Güçlü ve Esnek Bir Mail Sunucusu Çözümü

Kendi mail sunucunuzu kurmak teknik olarak bir öğleden sonralık iştir; mailinizin karşı tarafın gelen kutusuna düşmesi ise ayrı bir iştir. Postfix, Dovecot, antispam, antivirüs, webmail ve TLS sertifikasını tek tek kurup birbirine bağlamak yerine Mailu bunların hepsini birbiriyle konuşan Docker konteynerleri hâlinde verir.

Devamını Oku

Adım Adım Prometheus, Grafana ve Node Exporter Kurulumu: Güçlü Bir İzleme Sistemi Oluşturun!

Grafana ile Sanal Makinelerimizi (Virtual Machines) izleyebileceğiz. Monitoring servislerinden en çok kullanılanlarından birisidir. Daha detaylı anlamanız için daha önce ki yazımı okuyabilirsiniz. Monitoring Nedir ve Neden Önemlidir?

Devamını Oku

Ansible Nedir ve Ne İşe Yarar?

Ansible, otomasyon, yapılandırma yönetimi ve uygulama dağıtımı için kullanılan açık kaynaklı bir yazılımdır. Genellikle sunucu yapılandırma yönetimi, yazılım dağıtımı ve iş süreçlerinin otomatikleştirilmesi gibi alanlarda kullanılır. Ansible, basit, etkili ve agentless (Kontrol edilecek sunuculara bir kurulum yapmaya gerek olmaz) bir yapısıyla bilinir. Bu da kurulumu ve yapılandırması kolaylaştırır, çünkü ek bir yazılım veya agent yüklemeye gerek kalmadan uzaktaki makineleri yönetebilir.

Devamını Oku

Linux'da Kullanıcı Bilgilerini Değiştirme ve Parola Yönetimi

Bir çalışan işten ayrıldı, siz de hesabını kapatmak için usermod -L çalıştırdınız. Komut hata vermedi, /etc/shadow satırının başına ! düştü, iş bitti gibi görünüyor. Ama o kullanıcı SSH anahtarıyla sunucuya hâlâ girebiliyor — çünkü -L hesabı değil, parolayı kilitler.

Devamını Oku

Linux'da Yeni Kullanıcılar Oluşturma ve Silme

Linux’ta kullanıcı oluşturmanın iki komutu vardır ve ikisi aynı şeyi yapmaz: useradd size hiçbir şey sormaz ve varsayılanlarla yetinir — çoğu dağıtımda ev dizini bile açmaz, parola belirlenmediği için hesap kilitli kalır. adduser ise soru sorar ve işi tamamlar. Yanlış olanı seçtiğinizde hata almazsınız; kullanıcının oturum açamadığını bir hafta sonra fark edersiniz.

Devamını Oku

Monitoring Nedir ve Neden Önemlidir?

Bir sunucunun diski dolduğunda bunu iki şekilde öğrenirsiniz: ya sistem size söyler, ya da müşteri arar. Aradaki fark teknik bir yetenek değil, bir tercihtir — o sunucuyu izliyor muydunuz, izlemiyor muydunuz?

Devamını Oku

Linux'da Kullanıcı Hesapları ve Yetkileri: Sudo ve Su Komutları

sudo ile su dışarıdan bakınca aynı işi yapar: ikisi de sizi root yapar. Ama biri sizin parolanızı sorar, diğeri root’un parolasını — ve Ubuntu gibi dağıtımlarda root’un parolası hiç ayarlanmadığı için ikincisi hiçbir zaman çalışmaz. su: Authentication failure hatasının sebebi yanlış yazdığınız parola değildir; öyle bir parola yoktur.

Devamını Oku

Dosya Türleri ve İzinleri: Linux Dosya Yönetiminin Temelleri

ls -l çalıştırdığınızda her satırın başında on karakterlik bir dizi görürsünüz: -rw-r--r--. Çoğu kullanıcı bu diziyi okumadan geçer ve izin gerektiğinde chmod 777 yazıp sorunu “çözer” — sonra o dosyayı sistemdeki herkesin değiştirebildiğini fark etmez.

Devamını Oku

Linux'da Dosya İçeriğini Görüntüleme: Less, Tail, Head Komutları

Bir sunucuda sorun ararken ilk yaptığınız şey bir log dosyasına bakmaktır. Ama o dosya 2 GB ise ve siz cat yazdıysanız, terminaliniz dakikalarca akar ve aradığınız satır çoktan yukarı kaymıştır. Dosyanın tamamını okumakla bir kısmını okumak farklı komutların işidir.

Devamını Oku

Linux Dosya Oluşturma ve Kopyalama Komutları: Dosyalarınızı Yönetmek

cp masum görünen bir komuttur: kaynağı yazarsınız, hedefi yazarsınız, biter. Ama aynı komut, hedefte zaten bir dosya varsa hiçbir şey sormadan üzerine yazar — ve üzerine yazılan içerik geri gelmez. Kopyalamak kolaydır; komutun hangi durumda tam olarak ne yaptığını bilmek işin asıl kısmıdır.

Devamını Oku

Linux Dosya ve Dizin Hiyerarşisi: Verileri Organize Etme Sanatı

Bir Linux sunucusuna ilk kez bağlandığınızda / altında yirmiye yakın dizin görürsünüz ve hiçbirinin adı ne işe yaradığını söylemez: /etc, /opt, /srv, /var. Bu isimler rastgele seçilmedi — her biri Filesystem Hierarchy Standard (FHS) adlı bir sözleşmenin parçası. O sözleşmeyi bilen yönetici, ömründe hiç görmediği bir dağıtımda bile log dosyasını, yapılandırmayı ve kullanıcı verisini nerede arayacağını bilir.

Devamını Oku

Symbolic Link ve Hard Link

Bir dosyayı sildiniz ve yerinde duran bağlantı hâlâ orada — ama artık hiçbir şeye açılmıyor. Ya da tam tersi: dosyayı sildiniz, du çıktısında yer boşalmadı. İkisi de aynı sorunun iki yüzüdür: Linux’ta bir dosya adı ile dosyanın kendisi ayrı şeylerdir ve ln komutunun iki farklı biçimi bu ikisini farklı uçlarından bağlar.

Devamını Oku

Mutlak Yol ve Bağıl Yol Kavramları

Bir önceki yazıda kabuktaki ilk komutları çalıştırdık ve listenin en başına pwd‘yi koyduk. O komutu neden bu kadar öne aldığımızı burada açıklıyoruz.

Devamını Oku

Kabukta İlk Adımlar: Komutlar ve Temel Seçenekler

GNU/Linux işletim sisteminde kabuk (shell) kullanarak temel komutları ve komutlarda kullanılan temel seçenekleri öğrenmeye başlayacağız. Kabuk, kullanıcıların işletim sistemiyle etkileşim kurmasını sağlayan arayüzdür ve komut satırını kullanarak birçok işlemi gerçekleştirebiliriz. Haydi, kabukta ilk adımlarımıza başlayalım ve komutların temel seçeneklerini öğrenelim. Diğer konuları ‘GNU/Linux Öğrenme Yolculuğu’ bu adresten ulaşabilirsiniz.

Devamını Oku

GNU/Linux’a İlk Adım: Temel Kabuk Kavramları

GNU/Linux’u keşfetmek, bilgisayar dünyasında yolculuğa başlamak isteyenler için harika bir adımdır. GNU/Linux’un temel kabuk kavramlarına bir bakış atarak, yeni başlayanlar için temel bilgiler sağlayacağız.

Devamını Oku

HomeLab Deneyimi

Bu fikir ‘Hardware Haven’ youtube kanalını izlerken aklıma geldi. Evimizde bir bilgisayarı alıp sunucu şekline getirmek. Tabi daha bir çok içeriği de gene internetten ‘homelab tour’ yazarak daha fazla içeriğe ulaşabilirsiniz çok harika fikirler var. Fiziksel olarak kendi evimde server, nas, firewall ve Backbone(omurga) switch gibi teçhizatlar yok ve almak sanırım Türkiye şartlarında çok pahalıya gelir tabi elektrik faturası da cabası.

Devamını Oku

Sanallaştırma Virtualization Nedir ?

Sanallaştırma, bir fiziksel makinenin işlemcisini, belleğini ve diskini birden çok bağımsız makineye bölmektir. Pratik sonucu şudur: bir sunucu satın alma kararı ile o sunucuda çalışacak sistemleri belirleme kararı birbirinden ayrılır — donanım geldikten sonra kaç makineye böleceğinize istediğiniz zaman karar verirsiniz.

Devamını Oku

İşletim Sistemi (Operating System) Nedir ve Nasıl Çalışır?

Bilgisayarlar, karmaşık işlemleri gerçekleştirebilmek ve kullanıcıların bilgisayarı etkin bir şekilde yönetebilmek için işletim sistemlerine ihtiyaç duyarlar. İşletim sistemi (Operating System), donanım ve yazılım arasında bir köprü görevi görerek bilgisayarın temel işlevlerini yönetir ve kullanıcıların bilgisayarı verimli bir şekilde kullanmalarını sağlar. Bunu bir bakıma orkestra şefine benzetilebilir, Koordinasyon ve Yönetim, Zamanlama ve Hızlandırma, Hata Yönetim ve İletişim ve Arabuluculuk(Uygulamalar ve Donanım arasında)

Devamını Oku

GNU/Linux Öğrenme Yolculuğu: Avantajları ve Popüler Dağıtımlar

GNU/Linux, modern bilgisayar kullanıcıları için güvenilirlik, esneklik ve özgürlük sunan açık kaynak kodlu bir işletim sistemidir. Daha az kaynak tüketir, daha güvenlidir ve sizin bilgilerinizi alıp başka yerlere göndermez. Ama en önemlisi kullandığınız linux dağıtımı tamamen sizindir istediğiniz gibi istediğiniz değişiklikleri yapabilirsiniz(bkz: Arch Linux). Windows gibi işletim sistemlerinde çoğu özelleştirme için 3. parti yazılımlar veya farklı yollar izlemeniz gerekir.

Devamını Oku

GNU/Linux Öğrenme Yolculuğu

Eğer imkanlarınız dahilindeyse “Mustafa Akgül Özgür Yazılım Yaz Kampı” ziyaret ederek tamamen gönüllülerden oluşan ücretsiz eğitim kampını ziyaret edebilir ve yüz yüze bir eğitim alabilirsiniz. Sadece Linux için de değil bir çok alanda kurslar da var. Beni bu alanda bir kariyer edinmemi sağlayan kursa ve eğitmenlerime teşekkürü borç bilirim.

Devamını Oku

AlternativeTo Alternatif Yazılım Bulma

Günümüzde teknoloji dünyası hızla gelişiyor ve sürekli yeni yazılımlar, uygulamalar ve programlar piyasaya sürülüyor. Ancak bu kadar çok seçenek arasından en uygunu veya açık kaynak veya ücretsiz olanı bulmak bazen zor olabilir. İşte bu noktada AlternativeTo adlı muhteşem bir platform devreye giriyor. AlternativeTo, kullanıcıların ihtiyaçlarına en uygun yazılım alternatiflerini keşfetmelerine yardımcı olan bir web sitesidir.

Devamını Oku

Subnet Calculator

Subnet, büyük bir IP ağını daha küçük, daha yönetilebilir parçalara bölen bir yapıdır. Alt ağlar, ağ trafiğini daha iyi yönetmek, güvenliği artırmak ve kaynakları daha verimli kullanmak için kullanılır. Her alt ağ, kendi benzersiz IP adres aralığına ve alt ağ maskesine sahip olabilir. Subnetler, ağdaki cihazların birbirleriyle doğrudan iletişim kurabilmeleri ve aynı alt ağda bulunan diğer cihazlara erişebilmeleri için bir köprü görevi görür. Alt ağlar, bir ağı daha küçük, daha ölçeklenebilir ve daha organize bir yapıya dönüştürerek ağ yöneticilerine daha fazla kontrol ve esneklik sağlar.

Devamını Oku

Açık Kaynak Felsefesi ve GNU/Linux

Açık kaynak felsefesi tek bir kurala dayanır: yazılımın kaynak kodu halka açık ve değiştirilebilir olmalıdır. Bugün internetin üzerinde çalıştığı sunucu yazılımlarının çoğu bu kuralla yazıldı. Bu yaklaşım, işbirliğini teşvik eder, yenilikçiliği destekler ve toplulukların gücünden yararlanır.

Devamını Oku

Merhaba Dünya!

Bilişim dünyasına olan ilgim çocukluğumdan beri vardı. Bilgisayarlar ve teknolojiyle iç içe olmak beni her zaman cezbetmişti. Üniversitede Bilişim Teknolojileri alanında eğitim aldım ve bilişim dünyasının kapılarını aralamak için adım attım.

Devamını Oku